Nowy Rynek

Nowy Rynek w Łowiczu to trójkątny plac miejski w dzielnicy Nowe Miasto, otoczony rzędami kamienic z XVI i XVII wieku. Taki kształt należy do rzadkości w europejskiej urbanistyce: podobne trójkątne rynki mają tylko Paryż i Bonn, a łowicki jest jedynym zachowanym przykładem w Polsce.

Miasto lokowane w 1405 roku

Plac powstał w wyniku decyzji arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Kurowskiego, który w 1405 roku nadał nowej części Łowicza prawo lokacyjne. Sam fakt, że powstało wtedy odrębne, nowe miasto obok istniejącej już starszej osady, tłumaczy nazwę placu do dziś: Nowy Rynek był centrum tej młodszej, lokowanej od podstaw części Łowicza. Wokół rynku w XVI i XVII wieku wyrosły murowane domy czynszowe, z których część przetrwała do dziś i nadaje placowi obecny, zwarty charakter zabudowy.

Ratusz, który zniknął, i ten, który powstał później

Pierwotnie na środku placu stał drewniany ratusz, wzniesiony w 1443 roku. W 1539 roku zastąpiono go budynkiem gotyckim, murowanym z kamienia, z pięciokondygnacyjną wieżą. Rynek pełnił funkcję targową aż do 1950 roku, kiedy przekształcono go w przestrzeń rekreacyjną. W latach dziewięćdziesiątych plac podupadł, dlatego w latach 2005-2006 przeprowadzono jego gruntowną renowację. Efekt doceniło w 2007 roku Towarzystwo Urbanistów Polskich, przyznając Nowemu Rynkowi nagrodę w kategorii odnowionej przestrzeni publicznej.

Ślady burzliwej historii

Na placu i wokół niego stoi 17 budynków wpisanych do rejestru zabytków, pochodzących z XVII-XIX wieku, co jak na plac miejski w mieście wielkości Łowicza jest liczbą dużą i świadczy o tym, jak dobrze zachowała się tu historyczna tkanka. Podczas powstania listopadowego doszło tu do egzekucji dwóch powstańców, a w czasie drugiej wojny światowej zniszczeniu uległa południowa pierzeja placu. Przez kolejne dekady rynek zmieniał też nazwę, co samo w sobie jest zapisem historii miasta: w czasie pierwszej wojny światowej nosił nazwę Hindenburg Platz, w latach 1929-1996 nazywał się Plac Kilińskiego, a w okresie okupacji hitlerowskiej funkcjonował jako Neuer Ring.

Praktycznie

• Adres: Nowy Rynek, 99-400 Łowicz, dzielnica Nowe Miasto.
• Dojazd: centrum Łowicza, dojście piesze z dworca i głównych ulic miasta.
• Plac jest przestrzenią publiczną dostępną przez cały czas, bez opłat za wstęp, więc można go zwiedzać o dowolnej porze dnia, bez wcześniejszej rezerwacji.
• W bliskim sąsiedztwie, po drugiej stronie starej części miasta, leży Stary Rynek z łowickim ratuszem i katedrą, warto połączyć obie wizyty w jeden spacer po historycznym centrum.