Dawny Dom Handlowy Hugo Schmechela i Juliana Rosnera

Pod adresem Piotrkowska 100a stoi jeden z najbardziej znanych secesyjnych budynków Łodzi, znany dziś jako Esplanada. Powstał jako dom mody dla dwóch kupców i przez większość swojej historii wracał do funkcji gastronomicznej, nawet po latach, gdy pełnił zupełnie inną rolę.

Dom mody Schmechela i Rosnera

Budynek wzniesiono w 1909 roku jako dwupiętrowy dom handlowy, czyli dom mody, dla kupców Hugo Schmechela i Juliana Rosnera. Zaprojektował go August Furuhjelm, architekt pochodzenia fińskiego, pełniący wówczas funkcję architekta miejskiego Łodzi. Dom mody stanął na gruncie dzierżawionym od Zgromadzenia Majstrów Tkackich, dawnego Cechu Płócienniczego - wcześniej stała tu jego siedziba, tak zwany Meisterhaus z 1839 roku. Schmechel i Rosner wznieśli budynek na własny koszt na mocy umowy z maja 1909 roku, a po dziesięciu latach dzierżawy, w 1919 roku, przeszedł on na własność Zgromadzenia. Reklamowy slogan domu mody brzmiał: „Kto wiele daje, każdemu coś daje”.

Secesyjna witryna

Gmach reprezentuje styl secesyjny i uznawany jest za jeden z najlepszych przykładów tego kierunku w Łodzi, a nawet w skali kraju. Wyróżnia go okazała witryna na parterze, zaprojektowana tak, by eksponować towar wystawiony w oknach domu mody.

Od domu mody do kawiarni Esplanada

31 grudnia 1928 roku nowy najemca, cukiernik Wawrzyniec Gierbich, przekształcił lokal w kawiarnię i cukiernię, nadając jej nazwę Esplanada. Wcześniej w tym samym roku działała tu kawiarnia i cukiernia prowadzona przez wspólników pod nazwą Tivoli. To właśnie nazwa Esplanada przylgnęła do budynku na tyle mocno, że funkcjonuje do dziś, choć w oficjalnym wpisie w rejestrze figuruje jako dom handlowy Schmechela i Rosnera.

Wojna, spółdzielnia i powrót do stołów

W okresie okupacji niemieckiej lokal zachował funkcję gastronomiczną, działając pod niemiecką administracją. Po 1946 roku budynek przeszedł pod zarząd spółdzielni spożywców i zamieniono go w dom towarowy, zachowując tylko niewielką część cukierniczą. Dopiero pod koniec lat 90. XX wieku obiekt wyremontowano i przywrócono mu pierwotną, gastronomiczną funkcję, którą pełni do dziś.

Praktycznie

• adres: Piotrkowska 100a, Łódź
• dojazd: środek odcinka Piotrkowskiej między Placem Wolności a aleją Piłsudskiego, przystanki tramwajowe na Piotrkowskiej
• czego się spodziewać: secesyjna fasada z dużą witryną, budynek pełni funkcję gastronomiczną
• zabytek wpisany do rejestru pod numerami ZS/2/26 (1964) i A/26 (1971)
• po sąsiedzku: Kamienica A. Starke
• opodal też: Kamienica J. Hofmana