Kamienica Janasza Warszawskiego

Kamienica pod adresem Piotrkowska 116 w Łodzi to trzypiętrowy budynek frontowy, wzniesiony według projektu z 1883 roku dla fabrykanta Janasza (Jonasza) Warszawskiego. Stoi tuż obok bliźniaczej posesji pod numerem 114, którą Warszawski z czasem dołączył do swojego kompleksu.

Budowa i rozrost posesji

Działka nosiła dawny numer hipoteczny 536. Wcześniejszymi właścicielami działki byli między innymi kasjer miejski Stanisław Gozdowski, rodowity łodzianin żyjący w latach 1777-1857, oraz rodzina Petzoldów, którzy w 1865 roku podzielili nieruchomość na część od Piotrkowskiej i część od dzisiejszej Sienkiewicza. Przynajmniej od pierwszej połowy lat 80. XIX wieku zachodnia połowa posesji, od strony Piotrkowskiej, należała do Janasza Warszawskiego. Trzypiętrowa kamienica frontowa powstała według projektu z 1883 roku, a do końca lat 80. XIX wieku dobudowano do niej liczne oficyny. Dokument z 1888 roku potwierdza budowę murowanego, trzypiętrowego domu mieszkalnego oraz murowanej, piętrowej kuczki pod ówczesnym numerem 536.

Połączenie z posesją pod numerem 114

Na początku lat 90. XIX wieku Janasz Warszawski był już właścicielem całej nieruchomości przy Piotrkowskiej 116, sięgającej do dzisiejszej ulicy Sienkiewicza, a także zachodniej połowy sąsiedniej posesji przy Piotrkowskiej 114. Na połączonych działkach zbudował liczne obiekty mieszkalne, handlowe i przemysłowe. Od strony obecnej Sienkiewicza 61 wystawił budynek fabryczny, w którym przez kolejne dekady działały drobne przedsiębiorstwa włókiennicze: tkalnie, pończoszarnie, skręcalnie oraz fabryki pończoch i trykotaży. W przedwojennej kamienicy działała też fabryka pluszu prowadzona przez spółkę Abe Nejmana i Chaima Rumkowskiego, tego samego Chaima Rumkowskiego, który podczas wojny stanął na czele Judenratu w getcie łódzkim. Między posesjami 114 i 116 stanęła też osobna, murowana hala targowa, zbudowana w latach 1896-1899 według projektu architekta Franciszka Chełmińskiego, w stylu neoklasycystycznym, z kolumnami, sztukaterią i półkoliście zamkniętymi oknami. Hala ta jest dziś wpisana do rejestru zabytków i przez lata mieściła między innymi Galerię Atlas Sztuki, czynną od 2003 do 2017 roku.

Kolejni właściciele

Około 1904 roku, prawdopodobnie po śmierci Janasza Warszawskiego, sąsiednia nieruchomość przy Piotrkowskiej 114 przeszła w ręce firmy „Landau i Co.”. Na początku drugiej dekady XX wieku obie posesje, 114 i 116, należały już do małżeństwa Chany Szyfry i Abrama Szlamy Freind. Taryfa domów z 1920 roku nadal wymienia małżeństwo Freind jako właścicieli.

Piotrkowska w tym miejscu

Kamienica sąsiaduje bezpośrednio z bliźniaczym budynkiem frontowym, Kamienicą Janasza Warszawskiego pod numerem 114, wzniesionym dla tego samego właściciela dziesięć lat później. W okolicy stoją też inne kamienice tej części deptaka, między innymi Kamienica Mordki Helmana i Kamienica Alberta Böhme z galerią Re:Medium.

Praktycznie

• Adres: ul. Piotrkowska 116, Łódź.
• Dojazd: pieszo lub komunikacją miejską do ścisłego centrum, budynek stoi bezpośrednio przy deptaku.
• Czego się spodziewać: elewację trzypiętrowej kamienicy frontowej z 1883 roku, część dawnego kompleksu fabrykanta Janasza Warszawskiego, dobry punkt na trasie spaceru po Piotrkowskiej.