Dom Handlowy Krusche i Ender

Dom Handlowy Krusche i Ender przy ul. Piotrkowskiej 143 to zabytkowa kamienica wzniesiona jako skład fabryczny pabianickiej firmy włókienniczej. Jej eklektyczna fasada, dziś czteropiętrowa, powstawała w dwóch etapach rozdzielonych ćwierćwieczem.

Kto wzniósł budynek

Od lat trzydziestych XIX wieku działkę posiadał Karol Petzold, a na początku lat dziewięćdziesiątych XIX wieku należała do D. Silbersteina. Sąsiednie działki pod obecnymi numerami 143, 145 i 147 w XIX wieku należały do braci z rodziny Petzold - odpowiednio Karola, Józefa i Antoniego. W latach 1898-1899 dwupiętrowy dom handlowy wzniosła firma Krusche i Ender z Pabianic, według projektu architekta Dawida Lande, a prace budowlane prowadziło przedsiębiorstwo Wende i Zarske. Inwestorami byli Bogumił i Beniamin Krusche oraz Karol Ender, a budynek pełnił funkcję głównego składu fabrycznego Towarzystwa Akcyjnego Pabianickich Fabryk Wyrobów Bawełnianych Krusche i Ender.

Nadbudowa w latach dwudziestych

W latach 1923-1924 budynek nadbudowano o dwie kolejne kondygnacje, co zmieniło jego proporcje i nadało obecny, bardziej okazały kształt. Fasada łączy elementy stylu renesansowego, neogotyckiego i manierystycznego. Charakterystyczny jest wykusz biegnący przez drugie, trzecie i czwarte piętro na czwartej osi elewacji, zwieńczony wysokim szczytem.

Odsłonięta polichromia

Podczas nadbudowy w latach 1923-1924 zamalowano oryginalną secesyjną polichromię ścienną z okresu budowy. Odkryto ją i odrestaurowano dopiero w 1996 roku. Brama wjazdowa do budynku znajduje się przy północnej granicy działki, pod wykuszem zwieńczonym iglicą.

Ochrona zabytkowa i dzisiejsza funkcja

Budynek wpisano do rejestru zabytków pod numerem A/349 decyzją z 14 lutego 1994 roku. Dziś pełni funkcję mieszaną: mieszczą się w nim sklepy, biura i mieszkania. W 1928 roku, z okazji stulecia firmy, wydano publikację poświęconą historii Towarzystwa Akcyjnego Pabianickich Fabryk Wyrobów Bawełnianych Krusche i Ender, obejmującą lata 1826-1926.

Sąsiedztwo

Budynek stoi w gęsto zabudowanej, zabytkowej części Piotrkowskiej, w pobliżu Kamienicy rodziny Schichtów, Pałacu Juliusza Kindermanna oraz Kamienicy Dyrekcji Państwowego Monopolu Spirytusowego. Kilkadziesiąt metrów dalej, w stronę centrum, znajduje się też Kamienica rodziny Jakubowiczów.

Praktycznie

• Adres: ul. Piotrkowska 143, Łódź, dzielnica Śródmieście.
• Dojazd: pieszo deptakiem Piotrkowskiej lub tramwajem do najbliższych przystanków przy tej ulicy.
• Czego się spodziewać: eklektyczna fasada z wykuszem widoczna od strony chodnika, na parterze działają lokale usługowe, wyższe kondygnacje mają funkcję mieszkalno-biurową.