Kamienica Mordki Helmana

Kamienica pod adresem Piotrkowska 109 w Łodzi stoi na działce, która w XIX wieku nosiła numer hipoteczny 755. Wcześniejszymi właścicielami działki byli tkacz Jan Gottlieb Schubert, który objął ją w 1833 roku i posiadał też młyn we wsi Zarzew pod Łodzią, oraz rytownik Ignacy Hortich, zmarły przedwcześnie w wieku 40 lat w 1863 roku. W 1889 roku ówczesny właściciel Hugo Hermann wystawił na niej parterowy dom ze strychem, ale swój obecny kształt posesja zawdzięcza kolejnemu właścicielowi.

Budowa dla Mordki Helmana

W pierwszej połowie lat 90. XIX wieku nieruchomość przeszła w ręce Mordki (Mordechaja) Helmana. Dla niego wystawiono trzypiętrową, podpiwniczoną kamienicę frontową z poddaszem, dwiema oficynami i parterowym budynkiem gospodarczym. Projekt sporządził architekt Gustaw Landau-Gutenteger, a plan budowy zatwierdzono w 1893 roku. Budynek stoi w tej bryle do dziś, na jednym z gęściej zabudowanych odcinków Piotrkowskiej.

Zakład litograficzny i drukarnia

W 1897 roku w pomieszczeniu wynajętym od Mordki Helmana działał zakład litograficzny Lwa (Leona) Krukowskiego. Zainstalowano tam silnik gazowy systemu „Kimball” o mocy 3,5 konia mechanicznego, napędzający maszyny drukarskie. Sama drukarnia Leona Krukowskiego działała w podwórzu kamienicy w latach 1897-1906. W budynku wynajmowali też lokale inni rzemieślnicy i przedsiębiorcy, między innymi pracownia ubiorów męskich Józefa Lichmaniaka oraz szkoła rysunku i malarstwa prowadzona przez J. B. Kacenbogena.

Kolejni właściciele

Od drugiej połowy lat 90. XIX wieku, przynajmniej do lat 20. XX wieku, właścicielką posesji była Fajga Magazanik. Dalsze losy budynku po tym okresie nie są tu opisane, podobnie jak jego obecna funkcja.

Piotrkowska w tym miejscu

Kamienica stoi w bezpośrednim sąsiedztwie kilku innych zabytkowych budynków tej części deptaka. Kilkanaście metrów dalej stoi Kamienica Lejzera Dawida Rosenthala, a niedaleko Kamienica Ferdynanda Endego i Kamienica Alberta Böhme. Po drugiej stronie ulicy, na wysokości numeru 104, stoi Ławeczka Tuwima, jeden z rozpoznawalnych punktów spacerowych na Piotrkowskiej.

Praktycznie

• Adres: ul. Piotrkowska 109, Łódź.
• Dojazd: pieszo lub komunikacją miejską do ścisłego centrum, budynek stoi bezpośrednio przy deptaku.
• Czego się spodziewać: elewację trzypiętrowej kamienicy fabrykanckiej z lat 90. XIX wieku, dobry punkt na trasie spaceru po Piotrkowskiej.