Najstarsze wzmianki o stroju z okolic Opoczna pochodzą z 1828 roku, ale prawdziwy rozkwit tego ubioru przypadł na czasy po uwłaszczeniu chłopów, gdy zamożniejsi gospodarze zaczęli inwestować w coraz bogatsze, wielobarwne tkaniny. Trwał aż do pierwszej wojny światowej, zostawiając po sobie strój, który do dziś uchodzi za jeden z najbardziej kolorowych w kraju.
Skąd wzięło się "idą wszystkie kolory"
Powiedzenie, którym opisywano mieszkańców regionu opoczyńskiego idących w odświętnych strojach, nie było przesadą. Tam, gdzie w wielu innych regionach dominowały jeden lub dwa kolory tła, strój opoczyński łączył ich znacznie więcej naraz - stąd wrażenie, że idzie nie grupa ludzi w jednakowych ubraniach, ale ruchoma paleta barw.
Od czerwieni i czerni do wiśni i błękitu
Najstarsze pasiaki opoczyńskie utrzymane były w surowszej gamie: czerwono-białej, biało-czarno-czerwonej i czarno-białej. Z czasem doszedł pomarańcz, a tuż przed drugą wojną światową do wzorów wkroczyły kolory chłodniejsze - niebieski, zielony i wiśniowy. W najmłodszych, przedwojennych pasiakach paleta poszerzyła się najbardziej, a układ pasków stał się dużo bardziej zróżnicowany niż w wersjach z XIX wieku.
Region na styku dwóch światów
Strój opoczyński nie jest wyłącznie łódzki - jego zasięg występowania, ustalony podczas badań terenowych prowadzonych w latach 1949-1955 przez etnografkę Janinę Krajewską, obejmuje tereny lewobrzeżnej Pilicy z ośrodkami w Rzeczycy i Sierzchowach, czyli pogranicze dzisiejszego województwa łódzkiego i świętokrzyskiego. To dlatego strój bywa czasem nazywany też rawsko-opoczyńskim, w zależności od tego, po której stronie granicy regionów akurat się o nim mówi.
Haft, który dopowiada kolor
Poza pasiastą tkaniną spódnic i spodni charakterystycznym elementem stroju jest bogaty haft, zdobiący głównie koszule - kołnierzyki i mankiety. W ciągu ostatnich stu pięćdziesięciu lat to właśnie hafciarski detal zmieniał się równie mocno jak same kolory tkanin, wraz z pojawianiem się nowych technik tkackich i nowych nici.
Rawsko-opoczyński, czyli ten sam strój, inna nazwa
Ponieważ zasięg stroju wykracza poza sam powiat opoczyński i sięga w stronę Rawy Mazowieckiej, w literaturze etnograficznej funkcjonuje też nazwa strój rawsko-opoczyński. Różnice między wariantami z obu części regionu są niewielkie i dotyczą głównie proporcji kolorów w pasiaku oraz detali haftu, nie samej konstrukcji ubioru. Dla kogoś, kto nie jest etnografem, oba warianty rozpozna się po tej samej cesze: gęstości i intensywności barw, jakiej nie ma żaden inny strój ludowy regionu łódzkiego.
Gdzie dziś zobaczyć strój opoczyński
Punktem wyjścia do poznania regionu jest sam Opoczno, a w nim Zamek Kazimierzowski, mieszczący Muzeum Regionalne z kolekcją strojów i przedmiotów codziennego użytku dawnych mieszkańców okolic.
Warto też przejść się po Rynku w Opocznie, gdzie przy okazji lokalnych świąt i festynów wciąż można spotkać mieszkańców w odświętnych, pasiastych strojach.
Po stronie rawskiej podobną rolę pełni Muzeum Ziemi Rawskiej w Rawie Mazowieckiej, gdzie strój z tej części regionu można zestawić bezpośrednio z opoczyńskim.
Praktycznie
Strój opoczyński najłatwiej zobaczyć na żywo przy okazji dożynek, świąt kościelnych i festynów folklorystycznych organizowanych w Opocznie i okolicznych gminach - kalendarz takich wydarzeń sprawdzisz w dziale Wydarzenia. Na co dzień, poza sezonem festynowym, najpewniejszym miejscem pozostaje ekspozycja muzealna na zamku w Opocznie. Więcej o kulturze ludowej regionu łódzkiego przeczytasz w dziale Poznaj Łódź.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się