Reżyser "Blue Velvet", "Twin Peaks" i "Mulholland Drive" nie kojarzy się na pierwszy rzut oka z Łodzią. A jednak David Lynch odwiedzał to miasto regularnie przez ponad dwie dekady, kręcił tu zdjęcia do jednego ze swoich filmów i próbował zbudować własne studio filmowe w sercu dawnej dzielnicy przemysłowej. Ten wątek biografii amerykańskiego reżysera jest w Polsce mało znany, choć w samej Łodzi do dziś widać jego ślady.
Pierwsza wizyta - festiwal Camerimage 2000
David Lynch przyjechał do Polski po raz pierwszy w 2000 roku, jako gość festiwalu sztuki operatorskiej Camerimage, wtedy organizowanego jeszcze w Łodzi (dopiero później festiwal przeniósł się do Bydgoszcza i Torunia). Otrzymał wówczas nagrodę za wyjątkową wrażliwość wizualną w reżyserii, a wspólnie z operatorem Frederickiem Elmesem, swoim wieloletnim współpracownikiem, odebrał też nagrodę dla duetu reżyser-operator.
To właśnie podczas tego pobytu Lynch, znany z fascynacji surowymi, industrialnymi krajobrazami, zetknął się z łódzkimi fabrykami z czerwonej cegły, opuszczonymi halami i podwórkami-studniami charakterystycznymi dla śródmieścia. Miasto, wtedy dopiero na początku procesu rewitalizacji, przypominało mu scenografię z jego własnych filmów.
Plany studia filmowego w EC1
W 2006 roku Lynch nawiązał współpracę z architektem i przedsiębiorcą Andrzejem Walczakiem oraz Markiem Żydowiczem, dyrektorem festiwalu Camerimage, by wspólnie zaproponować przekształcenie terenu dawnej elektrociepłowni EC1 w centrum kultury filmowej. Pierwotna koncepcja zakładała nie tylko studio filmowe i postprodukcyjne, ale też sale kinowe, galerię sztuki oraz bar i restaurację. Przy projekcie mieli pracować tak znani architekci jak Frank Gehry i Daniel Libeskind, a w planach był pięciopoziomowy kompleks ze studiami miksu dźwięku i salą nagraniową dla pełnej orkiestry symfonicznej.
Projekt rozwijał się latami, a jego koncepcja odbiegała stopniowo od pierwotnych założeń Lyncha - reżyser wielokrotnie publicznie wyrażał niezadowolenie z kierunku, w jakim zmierzały prace, i wchodził w spór z władzami miasta, w tym z prezydent Hanną Zdanowską. Ostatecznie na terenie EC1 w 2016 roku otwarto nowoczesne planetarium, a w 2018 roku Centrum Nauki i Techniki - studio filmowe Lyncha w pierwotnie planowanej formie nigdy nie powstało.
Zdjęcia do „Inland Empire”
Mimo niezrealizowanych planów budowlanych Lynch wykorzystał Łódź jako plan zdjęciowy. Fragmenty jego filmu „Inland Empire” z 2006 roku kręcono w mieście, między innymi w apartamencie noszącym imię Artura Rubinsteina w łódzkim Grand Hotelu - upamiętniającym pianistę, który przed II wojną światową wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Zdjęcia powstawały też w okolicach Manufaktury oraz dawnej przędzalni przy ulicy Ogrodowej. Dziś podobny klimat postindustrialnych wnętrz można poczuć również na terenie kompleksu Fuzja, jednej z nowszych rewitalizacji dawnych zakładów włókienniczych w mieście.
Powroty do Łodzi
Lynch wracał do Łodzi przez lata, także po zakończeniu prac nad studiem w EC1 - odwiedzał festiwal Camerimage, gdy ten odbywał się już w innych miastach, i utrzymywał kontakty ze środowiskiem filmowym związanym z regionem. W 2024 roku, rok przed śmiercią, otrzymał od organizatorów Camerimage nagrodę za całokształt twórczości. Reżyser zmarł w styczniu 2025 roku, w wieku 78 lat.
Dlaczego akurat Łódź
Fascynacja Lyncha postindustrialną Łodzią wpisuje się w szerszy wątek jego twórczości - reżyser od zawsze budował swoje filmy wokół kontrastu między pozornie zwyczajną powierzchnią a mroczną, surrealistyczną warstwą ukrytą pod spodem. Łódź, miasto fabryk, kominów i XIX-wiecznych kamienic, z których wiele w momencie jego pierwszej wizyty stało opuszczonych, dawała mu naturalną scenografię do tego rodzaju wizji, bez potrzeby budowania jej od podstaw na planie filmowym.
Co zobaczyć śladami Lyncha
Choć w Łodzi nie ma dziś oficjalnej trasy turystycznej poświęconej reżyserowi, warto połączyć wizytę w EC1 i jego planetarium ze spacerem po terenie Fuzji i Manufaktury - dawnych fabrykach, które dziś żyją nowym życiem, ale wciąż zachowują tę surową, przemysłową estetykę, która oczarowała amerykańskiego reżysera ponad dwie dekady temu. Zwiedzanie samego EC1 z planetarium zajmuje zwykle 2-3 godziny, a wstęp na poszczególne ekspozycje jest płatny, w granicach kilkudziesięciu złotych za bilet - warto sprawdzić aktualny cennik przed wizytą.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się