Łowicki pasiak i wycinanka trafiły na tyle pocztówek i okładek przewodników, że łatwo pomyśleć, iż to już tylko wzór - coś, co się kopiuje na kubki i magnesy. Tymczasem w wioskach wokół Łowicza wciąż siedzą przy krosnach i tnące nożyczkami osoby, które tego rzemiosła nauczyły się od matek i babć, a teraz same uczą kolejne pokolenie.
Wycinanka: nożyce do strzyżenia owiec i kolorowy papier
Łowicka wycinanka powstała w XIX wieku, gdy do wiejskich chałup trafił kolorowy papier glansowany. Wycinane z niego wzory naklejano prosto na ściany izby, piece i belki stropowe - jako świąteczna, odnawiana co jakiś czas dekoracja, nie trwały eksponat na sprzedaż. Do cięcia używano zwykłych nożyc krawieckich albo tych samych, którymi strzyżono owce.
Kodry, gwiozdy i tasiemki - trzy formy jednego rzemiosła
W regionie łowickim wykształciły się trzy główne formy wycinanki. Tasiemki nawiązują kształtem do haftowanych wstążek i ciągną się w długich, powtarzalnych pasach. Gwiozdy, nazywane też kółkami, to promieniste kompozycje o symetrii przypominającej rozetę. Kodry to największe i najbardziej rozbudowane wycinanki - prostokątne kompozycje z kwiatami albo scenkami rodzajowymi, które dawniej zdobiły całe połacie ściany.
Kto dziś tka pasiaki
Pasiak, czyli pasiasta tkanina na spódnice i spodnie, powstaje na krośnie - każda zmiana koloru nici to nowy pas. Do połowy XIX wieku dominowała czerwień, później doszły barwy chłodniejsze: zieleń, fiolet, szmaragd. Układ kolorów bywał rozpoznawalny jak dzisiejszy podpis - po nim sąsiedzi poznawali, z której parafii albo rodziny pochodzi noszący go człowiek. Tkactwo pasiaków, tak jak wycinankarstwo, było tradycyjnie zajęciem kobiecym i przekazywanym w rodzinie z pokolenia na pokolenie - dokładnie tak samo jak dziś, gdy nieliczne już tkaczki i wycinankarki uczą córek i wnuczek.
Kim są dzisiejsi twórcy ludowi regionu
W gminie Łowicz działa dziś kilkanaście nazwanych z imienia i nazwiska twórczyń ludowych, zrzeszonych i promowanych przez lokalny ośrodek kultury. Wycinankarstwem zajmują się między innymi Mirosława Grochocka, która nauczyła się rzemiosła od swojej matki, cenionej łowickiej wycinankarki Felicji Kazimierczak, a haftem i bibułkarstwem - kolejne kobiety z Zielkowic, Pilaszkowa czy Zabostowa Dużego. To wciąż żywa sieć przekazywania umiejętności, nie pojedyncze, odosobnione przypadki.
Gdzie zobaczyć rzemiosło na żywo
Najpełniejszy obraz dawnego i współczesnego rzemiosła regionu daje Muzeum w Łowiczu, które ma jedną z najcenniejszych w kraju kolekcji strojów ludowych z XIX i XX wieku oraz wycinanek, pająków i bukietów z bibuły.
Rzemiosło w kontekście dawnej zabudowy wiejskiej pokazuje też Skansen Maurzyce, część łowickiego parku etnograficznego z ponad czterdziestoma obiektami przeniesionymi z terenu dawnego Księstwa Łowickiego. To właśnie tu, w cyklu wydarzeń zwanym Biesiadą Łowicką, spotykają się rzeźbiarze, garncarze, wikliniarze, hafciarki, wycinankarki i kowale, pokazując swoje rzemiosło w plenerze.
Praktycznie: kiedy jechać i czego szukać
Poza cyklicznymi wydarzeniami rzemieślniczymi w mieście odbywa się też comiesięczny jarmark staroci i rękodzieła ludowego, zwykle w pierwszą niedzielę miesiąca, najczęściej w okolicach Starego Rynku - dobra okazja, by kupić wycinankę albo pasiak bezpośrednio od twórcy, a nie z pamiątkarskiego stoiska. Kolorowe pasiaki i wycinanki najłatwiej zobaczyć też przy okazji procesji Bożego Ciała, gdy Księżacy Łowiccy wychodzą w pełnych strojach na ulice wokół bazyliki katedralnej. Aktualny kalendarz wydarzeń regionu, w tym jarmarków i festynów rzemieślniczych, sprawdzisz w dziale Wydarzenia. Warto też zajrzeć na stronę zbiorczą Łowicza, gdzie znajdziesz pełną listę zabytków i muzeów w mieście, oraz osobno na łowickie muzea i zabytki.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się