Kto idzie Piotrkowską od placu Wolności w stronę Śródmieścia, wcześniej czy później zatrzyma się przy numerze 104. Na chodniku, przed dawnym pałacem Juliusza Heinzla, siedzi na ławce mężczyzna z brązu. Obok niego jest puste miejsce - jakby specjalnie zostawione dla przechodnia, który chce usiąść i zrobić sobie zdjęcie. To Julian Tuwim, jeden z najbardziej rozpoznawalnych łodzian w historii miasta.

Cmentarze i pomnikiŁaweczka Tuwimabrązowa figura Juliana Tuwima na ławce z wolnym miejscem, pierwszy taki pomnik z 1999 roku📍 Piotrkowska 104Zobacz atrakcję →

Kim był Julian Tuwim i co łączyło go z Łodzią

Julian Tuwim urodził się 13 września 1894 roku w Łodzi, przy dzisiejszej ulicy Kilińskiego 46 (wtedy Widzewskiej), w mieszczańskiej rodzinie zasymilowanych Żydów Izydora i Adeli Tuwimów. Rodzina mieszkała potem przy dzisiejszej Andrzeja Struga 42, gdzie do dziś wisi tablica pamiątkowa. W Łodzi Tuwim spędził dzieciństwo i młodość, zanim wyjechał na studia prawnicze i filozoficzne do Warszawy.

To właśnie w stolicy Tuwim został jednym z założycieli grupy poetyckiej Skamander i jednym z najważniejszych polskich poetów XX wieku. Pisał wiersze dla dorosłych, teksty piosenek kabaretowych, a także wiersze dla dzieci, które do dziś zna niemal każdy Polak - „Lokomotywę”, „Ptasie radio” czy „Rzepkę”. Jego największym dziełem pozostaje poemat „Kwiaty polskie”, pisany na emigracji podczas II wojny światowej. Tuwim zmarł 27 grudnia 1953 roku w Zakopanem, ale to właśnie z Łodzią wiązał swoje najwcześniejsze wspomnienia i, jak sam pisał, mieszaninę fascynacji i niechęci do rodzinnego miasta.

Ławeczka na Piotrkowskiej - jak powstała

Pomnik odsłonięto 10 kwietnia 1999 roku. Jego autorem jest rzeźbiarz Wojciech Gryniewicz, który przedstawił poetę w naturalnej wielkości, siedzącego na ławce w swobodnej pozie, jakby słuchał kogoś obok. Miejsce nie jest przypadkowe - ławeczka stanęła niedaleko dawnej trasy spacerów Tuwima po głównej ulicy miasta, przy pałacu Heinzla, jednej z najbardziej rozpoznawalnych kamienic Piotrkowskiej.

Ławeczka Tuwima była pierwszą rzeźbą z cyklu, który mieszkańcy nazwali później Galerią Wielkich Łodzian - serią pomników upamiętniających najsłynniejsze postacie związane z miastem, ustawianych na Piotrkowskiej od końca lat 90. W tej samej konwencji kilka lat później powstał między innymi pomnik-fortepian Artura Rubinsteina.

Skąd wzięła się legenda o szczęśliwym nosie

Wśród łodzian i turystów krąży przekonanie, że dotknięcie nosa Tuwima przynosi szczęście. Legenda nie ma potwierdzonego źródła historycznego - nikt nie wie, kto ją wymyślił ani kiedy dokładnie zaczęła krążyć po mieście. Wiadomo za to, że działa: nos rzeźby jest wyraźnie jaśniejszy i bardziej wypolerowany niż reszta pomnika, bo dotykają go tysiące dłoni rocznie. To dobry przykład tego, jak miejska legenda, choć nieudokumentowana, potrafi realnie wpłynąć na wygląd zabytku.

Ławeczka szybko stała się jednym z symboli Łodzi i obowiązkowym punktem na trasie spaceru po Piotrkowskiej, obok wspomnianego pomnika Rubinsteina czy Alei Gwiazd. W 2003 roku otrzymała tytuł „Rzeźby Roku”, rok później wyróżnienie Polskiej Organizacji Turystycznej za najlepszą turystyczną pamiątkę regionu (za miniaturową wersję pomnika), a w 2009 roku była nominowana do plebiscytu „7 cudów Łodzi”.

Tuwim jako łodzianin - ambiwalentne uczucia

Warto wiedzieć, że stosunek Tuwima do rodzinnego miasta był bardziej skomplikowany, niż sugeruje sam pomnik. W wierszach i wspomnieniach poeta pisał o Łodzi z czułością, ale i z dystansem - jako o mieście fabryk, dymu i kontrastów społecznych, które ukształtowało go, ale z którego chciał uciec. To napięcie między przywiązaniem a chęcią wyrwania się z prowincjonalnego wówczas miasta przemysłowego jest ważnym kontekstem, o którym warto pamiętać, siadając obok brązowej figury na Piotrkowskiej.

Co jeszcze zobaczyć w tej okolicy

Ławeczka Tuwima leży na trasie, którą warto połączyć ze spacerem po całej Piotrkowskiej - głównej reprezentacyjnej ulicy Łodzi, pełnej secesyjnych kamienic, podwórek i pomników. Po drodze, kilkadziesiąt metrów dalej, stoi pomnik Artura Rubinsteina przy fortepianie, a nieco dalej wejście na OFF Piotrkowską, dawną fabrykę przerobioną na kreatywną dzielnicę z knajpami i pracowniami. Warto też zajrzeć do Muzeum Miasta Łodzi w Pałacu Poznańskich, gdzie można zobaczyć pamiątki po łódzkich twórcach, w tym po samym Tuwimie.

Praktycznie: gdzie jest i kiedy przyjść

Ławeczka stoi na wolnym powietrzu, przy Piotrkowskiej 104, i jest dostępna przez całą dobę, bez opłat. Najlepiej odwiedzić ją w ciągu dnia, kiedy na ulicy panuje ruch i łatwiej o zdjęcie bez kolejki chętnych do dotknięcia nosa poety. Cały spacer po tym fragmencie Piotrkowskiej, razem z pomnikiem Rubinsteina i zajrzeniem na podwórka, zajmuje zwykle od 30 minut do godziny, w zależności od tego, ile przystanków fotograficznych się po drodze zrobi.