Gdyby w 1948 roku ktoś powiedział, że powstająca właśnie w zrujnowanej wojną Łodzi szkoła filmowa za kilkadziesiąt lat znajdzie się w światowej czołówce, przed paryską La Femis i praską FAMU, mało kto by w to uwierzył. A jednak Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna w Łodzi, znana po prostu jako Filmówka, dziś regularnie pojawia się w międzynarodowych rankingach najlepszych uczelni filmowych świata.
Powojenne początki w mieście bez tradycji filmowej
Szkołę utworzono w 1948 roku, a wśród jej pierwszych wykładowców znaleźli się Jerzy Bossak, Jerzy Toeplitz, Wanda Jakubowska, Stanisław Wohl i Antoni Bohdziewicz - ludzie, którzy sami dopiero budowali polskie kino po zniszczeniach wojennych. Wybór Łodzi nie był przypadkowy: to właśnie tu, a nie w zbombardowanej Warszawie, po wojnie skupiło się polskie życie filmowe, w tym powstała pierwsza powojenna wytwórnia filmowa. W 1958 roku uczelnia połączyła się z Wyższą Szkołą Aktorską, tworząc trzon dzisiejszej Filmówki - z wydziałami reżyserii, aktorstwa i operatorstwa pod jednym dachem.
Pokolenie, które zbudowało reputację szkoły
Już w drugiej połowie lat 50. studenckie filmy z Łodzi zaczęły zdobywać nagrody na najważniejszych festiwalach świata - w Cannes, Berlinie i Nowym Jorku. W 1958 roku Roman Polański otrzymał wyróżnienie na wystawie EXPO za etiudę „Dwaj ludzie z szafą”. Od tego momentu z murów uczelni zaczęły wychodzić kolejne pokolenia twórców, którzy zdefiniowali polskie kino na dekady: Andrzej Wajda, Roman Polański, Krzysztof Kieślowski, Jerzy Skolimowski, a później Małgorzata Szumowska, Wojciech Smarzowski czy Jan Komasa.
Bieżący repertuar kin i festiwali filmowych w mieście, w które wpisuje się dziedzictwo Filmówki, można sprawdzić na liście wydarzeń filmowych. Filmówka to jednak nie tylko reżyserzy. Wydział aktorski wykształcił między innymi Janusza Gajosa, Jadwigę Barańską, Cezarego Pazurę i Zbigniewa Zamachowskiego, a wydział operatorski - Jerzego Wójcika, Sławomira Idziaka i Pawła Edelmana, operatorów, których zdjęcia oglądała później cała światowa publiczność kinowa, także w produkcjach hollywoodzkich.
Drugie miejsce na świecie
W 2014 roku amerykański magazyn branżowy The Hollywood Reporter opublikował ranking „Study Abroad: The Top 15 International Film Schools” - zestawienie najlepszych zagranicznych (spoza USA) szkół filmowych świata. Łódzka Filmówka zajęła w nim drugie miejsce, ustępując jedynie brytyjskiej National Film and Television School, a wyprzedzając takie instytucje jak paryska La Femis czy praska FAMU, od lat uważane za europejskie wzorce kształcenia filmowego.
Pięć lat później, w 2019 roku, uczelnia trafiła też na listę 50 najlepszych szkół filmowych świata magazynu Variety. Amerykański tygodnik podkreślał wtedy, że w Łodzi powstaje rocznie ponad 300 projektów filmowych, a uczelniana biblioteka i filmoteka dysponują tysiącami tytułów dostępnych dla studentów.
Skąd ten fenomen w mieście przemysłu, nie kina
Łódź przed wojną kojarzyła się z fabrykami włókienniczymi, nie z produkcją filmową. Paradoksalnie to właśnie brak konkurencyjnego ośrodka filmowego w zniszczonej Warszawie sprawił, że powojenne kino polskie musiało zbudować się od zera właśnie tutaj - w dawnych fabrycznych budynkach i willach pofabrykanckich, które nadawały się na sale wykładowe i plany zdjęciowe. Ta prowizorka z czasem przerodziła się w stabilną, samodzielną tradycję, niezależną od stolicy, co - zdaniem wielu absolwentów - dało szkole własny, rozpoznawalny charakter.
Filmówka dzisiaj
Współcześnie budynek szkoły przy Targowej pozostaje ważnym punktem na mapie łódzkiego szlaku filmowego, obok Muzeum Kinematografii w Pałacu Scheiblera, gdzie można zobaczyć ekspozycję poświęconą historii polskiego kina, w tym eksponaty związane z absolwentami Filmówki.
Praktycznie: jak zwiedzić ślady łódzkiego kina
Więcej o ludziach i miejscach związanych z łódzkim kinem można przeczytać w innych artykułach cyklu Poznaj Łódź. Sam budynek Filmówki nie jest formalnie udostępniony do zwiedzania jako atrakcja turystyczna - to wciąż działająca uczelnia, więc wejście do środka bez wcześniejszego umówienia (na przykład w ramach dni otwartych) jest ograniczone. Dobrą alternatywą jest wizyta w Muzeum Kinematografii w Pałacu Scheiblera, gdzie ekspozycja poświęcona historii filmu w Łodzi zajmuje zwykle 1,5-2 godziny zwiedzania, a wstęp jest biletowany, z cenami w granicach kilkunastu-kilkudziesięciu złotych w zależności od rodzaju biletu.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się