Kilka słów o historii, czyli jak powstało EC1

EC1 to pierwsza łódzka elektrownia komercyjna, która została wzniesiona w 1906 roku przy ulicy Targowej. Decyzją do rozpoczęcia prac było uzyskanie koncesji przez firmę Siemens&Halske w 1900 roku. Przebieg budowy był burzliwy, kilkakrotnie zakłócany przez strajki. Ostatecznie 18 września 1907 roku popłynął stąd pierwszy prąd elektryczny. Ta część stanowi dziś EC1 Wschód. Rozbudowę kompleksu przerwał okres II wojny światowej. W 1928 roku zdecydowano się na wykupienie od Ottona Goldammera, fabryki maszyn i odlewni oraz zbudowano nowa centralę, która stanowi dzisiejszą zachodnią część EC1. W 1930 uruchomiono turbo zespół Brown Boveri. W trakcie II wojny światowej jeden z turbo zespołów uległ zniszczeniu na skutek pożaru. W 1953 roku elektrownia rozpoczęła produkcję pary dla łódzkiego przemysłu. W 1960 roku po raz pierwszy zostaje użyta obecna nazwa EC1. Elektrownia dostarczała ciepła nieprzerwanie do 2001 roku. Po tym okresie zdecydowano się na rewitalizację budynku, aby mógł spełniać nowe funkcje. 
W 2008 roku władze miasta Łodzi wystosowały oficjalny komunikat o planie odrestaurowania elektrociepłowni i powstania nowej instytucji „EC1 Łódź -miasto kultury”. Całkowita wartość projektu jest szacowana na 265 milionów złotych, z czego znaczna część środków pochodziła z funduszy europejskich. Uroczyste otwarcie Centrum Nauki i Techniki EC1 odbyło się 7 stycznia 2018 roku. 

EC1
EC1

Architektura

Proces rewitalizacji uwzględniał odwzorowanie pierwotnego wyglądu budynku – formę, zagęszczenie pomieszczeń oraz kubaturę. W środku obiektu znajdujemy oryginalnie zachowane maszyny, które dawniej funkcjonowały w elektrociepłowni w towarzystwie nowoczesnych urządzeń. Łączna powierzchnia EC1 wynosi 18 tysięcy metrów kwadratowych. W przestrzeni znajdują się historyczne powierzchnie takie jak: maszynownia, pompownia, rozdzielnia, kotłownia, zmiękczalnia czy chłodnia. Na uwagę zasługuje oryginalny styl seceśjny, w którym zachowana jest hala maszyn. Kompleks EC1 Wschód w 2013 roku został uznany za najciekawszy architektonicznie budynek w Polsce, czego dowodem jest prestiżowa nagroda Bryła Roku. Planetarium wchodzące w skład EC1 Wschód należy do najnowocześniejszych obiektów tego typu w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. Ekran sferyczny wyróżnia niesamowita akustyka dźwiękowa.   

Ciekawostki

Odnowienie elektrowni to sukces na europejską skalę. W październiku 2023 roku w EC1 otwarto Narodowe Centrum Kultury Filmowej, które nawiązuje do tradycji filmowej głęboko zakorzenionej w historii Łodzi. Instytucję prowadzi Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Miastem Łódź. W ramach centrum działają stałe wystawy „Kino Polonia”, poświęcona historii polskiego kina, oraz „Materia kina”, interaktywna ekspozycja pokazująca kolejne etapy powstawania filmu, a także sale kinowe, w których odbywają się pokazy, dyskusje i wydarzenia filmowe. W EC1 działa również Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej. Wizyta w EC1 dostarcza przede wszystkim wiedzy – w Centrum Nauki i Techniki utworzono trzy ścieżki edukacyjne, w tym poświęconą kosmosowi, z symulacją lotu opartą na technologii rzeczywistości wirtualnej. Placówka stawia na naukę poprzez eksperymenty, gry interaktywne oraz quizy, a w jej ofercie znajduje się także kino 3D.