Kilka kilometrów od centrum Tomaszowa Mazowieckiego, na granicy z Smardzewicami, z ziemi wypływa woda o stałej temperaturze około 9 stopni Celsjusza. Latem wydaje się chłodna, zimą - ciepła. Nigdy nie zamarza, a w mroźne poranki nad powierzchnią unosi się para. To zjawisko przyciąga do Rezerwatu Przyrody Niebieskie Źródła turystów przez cały rok, nie tylko latem.
Dlaczego ta woda nigdy nie zamarza
Niebieskie Źródła to wywierzyska krasowe - miejsca, w których woda gruntowa wydostaje się na powierzchnię pod ciśnieniem, przebijając się przez warstwy piasku i wapienia. Płynie tu woda z głębokich pokładów jurajskich, izolowana od wahań temperatury powietrza, dlatego przez cały rok utrzymuje niemal tę samą wartość. Stały dopływ ciepłej, w porównaniu z otoczeniem, wody sprawia, że powierzchnia nie zamarza nawet przy kilkunastu stopniach mrozu.
Skąd błękitny kolor
Barwa, od której rezerwat wziął nazwę, to efekt optyczny, nie zanieczyszczenie ani barwnik. Woda w Niebieskich Źródłach jest wyjątkowo czysta i głęboka w miejscach wypływu, a piaszczyste dno rozprasza światło w sposób, który dla oka daje intensywny odcień błękitu, zwłaszcza w słoneczny dzień.
Legenda o szwedzkich żołnierzach
Etnograf Jan Piotr Dekowski spisał w 1935 roku miejscowe podanie o pochodzeniu źródeł. Według niego w czasie potopu szwedzkiego żołnierze mieli sprofanować stojącą w tym miejscu przydrożną kapliczkę: wjechać na koniach na święte miejsce i bluźnić. W odpowiedzi na ten czyn z ziemi miała wytrysnąć woda, która karze zło i oczyszcza okolicę. To wyłącznie ludowe podanie - nie ma dowodów historycznych na wydarzenia, które miałyby je potwierdzać, a naukowe wyjaśnienie zjawiska jest czysto geologiczne, opisane wyżej.
Kto żyje w rezerwacie
Niebieskie Źródła są rezerwatem przyrody nieożywionej i ożywionej jednocześnie. Rosną tu ponad 400 gatunki roślin, w tym rzadkie w regionie gatunki wilgociolubne, a niezamarzająca woda przyciąga zimą ptaki wodne - naliczono tu około 70 gatunków, część z nich zimuje właśnie dzięki temu, że w mrozie mają gdzie żerować. Dla obserwatorów ptaków to jedno z ciekawszych miejsc w województwie poza sezonem letnim, kiedy większość rezerwatów przyrody świeci pustkami.
Co jeszcze zobaczyć w okolicy
Rezerwat leży na trasie, którą warto rozciągnąć na cały dzień. Kilkaset metrów dalej, po stronie Smardzewic, znajdują się Małe groty i dawne Tomaszowskie Kopalnie Surowców Mineralnych „Biała Góra” - poeksploatacyjne wyrobiska piasku, które z czasem stały się popularnym punktem widokowym i miejscem spacerów. W samym Tomaszowie Mazowieckim można też zwiedzić Groty Nagórzyckie, podziemny labirynt wykopany rękami dawnych górników piasku, oraz Skansen Rzeki Pilicy, który tłumaczy krajobraz doliny, przez którą płynie ta rzeka. To razem daje pełny obraz tego, dlaczego okolice Tomaszowa są jednym z ciekawszych przyrodniczo zakątków regionu łódzkiego.
Jak dojechać i zwiedzać
Rezerwat znajduje się na granicy Tomaszowa Mazowieckiego i Smardzewic, dojazd samochodem lub rowerem zajmuje kilkanaście minut z centrum miasta, jest też dojście piesze od strony ulicy Spalskiej. Teren rezerwatu jest niewielki - spacer po wyznaczonych, drewnianych kładkach zajmuje 20-30 minut, a razem z sąsiednimi atrakcjami warto zaplanować na tę okolicę pół dnia. Wstęp na teren rezerwatu jest bezpłatny, obowiązuje poruszanie się wyłącznie po wyznaczonych ścieżkach - to teren chroniony, nie miejsce do kąpieli mimo kuszącego koloru wody. Najlepsze widoki daje słoneczny, mroźny poranek, kiedy nad źródłami unosi się para, oraz bezwietrzny dzień latem, gdy woda jest najbardziej przejrzysta. Warto sprawdzić przed wizytą aktualne informacje o dostępności kładek, bo po dużych opadach bywają czasowo zamykane.
Całą trasę - Niebieskie Źródła, Groty Nagórzyckie i Skansen Rzeki Pilicy - można też potraktować jako jeden z lepszych pomysłów na weekendowy wypad z Łodzi, opisany szerzej w dziale Poznaj Łódź.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się