Marsz Głodowy w Łodzi 1981 - jak włókniarki wyszły na Piotrkowską

Latem 1981 roku sklepy w Łodzi, podobnie jak w całej Polsce, świeciły pustkami. Brakowało nie tylko mięsa, które od kilku miesięcy było na kartki, ale też chleba, nabiału, mleka dla dzieci, a nawet papieru toaletowego i podpasek higienicznych. W mieście, w którym większość zatrudnionych w przemyśle stanowiły kobiety pracujące w fabrykach włókienniczych, kryzys zaopatrzeniowy uderzał szczególnie boleśnie - to one w praktyce zajmowały się codziennym zdobywaniem żywności dla rodzin, stojąc w wielogodzinnych kolejkach po pracy.

Jak doszło do marszu 30 lipca 1981 roku?

Protest zorganizowała NSZZ „Solidarność” razem z mieszkankami i mieszkańcami miasta, sfrustrowanymi kolejnymi tygodniami pustych półek. Punktem zbiórki stał się plac przed łódzką katedrą - Bazyliką archikatedralną św. Stanisława Kostki przy placu Katedralnym.

Stamtąd tłum ruszył w stronę centrum, przechodząc ulicą Piotrkowską - główną arterią miasta, na kilkanaście minut wstrzymując tam cały ruch samochodowy. Marsz zatrzymał się pod Urzędem Miasta, gdzie odbył się wiec, a zakończył się na placu Wolności.

Ile osób wzięło udział w proteście?

Dokładna liczba uczestników różni się w zależności od źródła. Historycy oceniają ją na ponad 40 tysięcy osób, związkowcy z tamtego okresu mówili nawet o 50-100 tysiącach, a Służba Bezpieczeństwa w swoich raportach zaniżała liczbę uczestników do 10-20 tysięcy. Niezależnie od tego, która ocena jest najbliższa prawdy, zgodnie potwierdza się jeden fakt: około 85 procent uczestników stanowiły kobiety - w większości pracownice łódzkich zakładów włókienniczych.

Jak przebiegł marsz i czym się skończył?

Demonstracja miała charakter pokojowy i przebiegła bez poważnych incydentów - nie doszło do starć z milicją ani do interwencji siłowej, co w realiach PRL nie było oczywiste. Uczestniczki i uczestnicy nieśli transparenty z hasłami dotyczącymi braków w zaopatrzeniu, kartek żywnościowych i warunków życia rodzin robotniczych. Marsz Głodowy w Łodzi był jednym z największych tego typu protestów w skali całego kraju między Sierpniem '80 a wprowadzeniem stanu wojennego w grudniu 1981 roku.

Wydarzenie wpisuje się w łańcuch napięć społecznych, które w kolejnych miesiącach doprowadziły do stanu wojennego. Dla mieszkańców Łodzi stało się jednak przede wszystkim świadectwem, że kobiety pracujące w fabrykach potrafiły zorganizować się i wyjść na ulicę w obronie podstawowych warunków życia - podobnie jak zrobiły to dekadę wcześniej, w lutym 1971 roku, podczas strajku łódzkich włókniarek.

Jak dziś upamiętniono to wydarzenie?

W lipcu 2021 roku, w czterdziestą rocznicę marszu, na trasie przemarszu odsłonięto tablicę pamiątkową przypominającą o tym proteście i społecznym oporze wobec gospodarki niedoboru. Rocznicowe obchody odbywają się zwykle pod koniec lipca - aktualne terminy warto sprawdzić w serwisie wydarzeń w mieście.

Gdzie dziś przejść trasę marszu?

Trasa z 1981 roku - od placu Katedralnego, przez ulicę Piotrkowską, do placu Wolności - to dziś jeden z najczęściej odwiedzanych fragmentów śródmieścia Łodzi. Cały spacer, bez zatrzymywania się, zajmuje około 40-50 minut, ale po drodze łatwo spędzić kilka godzin, bo mija się dziesiątki kamienic, sklepów i punktów gastronomicznych. Warto połączyć go ze zwiedzaniem katedry, która jest czynna codziennie, choć w trakcie nabożeństw zwiedzanie bywa ograniczone.

Więcej o historii Łodzi z czasów PRL można przeczytać w innych artykułach działu Poznaj Łódź, a listę pozostałych klimatycznych miejsc w centrum miasta znajdziesz w katalogu atrakcji.