Na obrzeżach dzielnicy Marysin, przy dzisiejszej alei Pamięci Ofiar Litzmannstadt Getto, stoi niewielki budynek dawnej stacji towarowej. Przed wojną była to zwykła bocznica kolejowa. W czasie okupacji stała się miejscem, przez które przeszła większość mieszkańców getta łódzkiego w drodze do obozów zagłady.
Od bocznicy towarowej do punktu przeładunkowego getta
Gdy w lutym 1940 roku Niemcy utworzyli w dzielnicy Bałuty getto dla łódzkich Żydów, stacja Radegast - leżąca tuż przy jego granicy - zaczęła pełnić nową funkcję. Od 1940 roku była punktem, przez który do getta docierały dostawy żywności i surowców do fabryk, a wywożono z niego produkty wytwarzane przez więźniów.
Nazwa stacji pochodzi od dawnej niemieckiej nazwy tej części miasta - Radogoszcz po niemiecku brzmiała Radegast.
Stacja jako miejsce deportacji
Od stycznia 1942 roku funkcja stacji zmieniła się w sposób nieodwracalny. To stąd zaczęły odjeżdżać transporty kolejowe wiozące mieszkańców getta do obozu zagłady w Kulmhof, czyli Chełmnie nad Nerem, a od 1944 roku także do Auschwitz-Birkenau. W ciągu kolejnych dwóch i pół roku przez stację Radegast przeszła większość ze 160 tysięcy osób, które przed wojną i w czasie jej trwania trafiły do getta łódzkiego.
Wielu z tych, którzy wsiadali tu do wagonów towarowych, nie wiedziało, dokąd naprawdę jadą. Rumkowski, przewodniczący Rady Starszych getta, przedstawiał deportacje jako wyjazd do pracy - to jeden z powodów, dla których stacja stała się z czasem symbolem oszustwa, jakim posługiwali się Niemcy wobec ofiar Zagłady w miejscach pamięci na terenie miasta.
Pomnik i muzeum dzisiaj
W 2004 roku, w 60. rocznicę likwidacji getta łódzkiego, na terenie stacji odsłonięto Pomnik Zagłady Litzmannstadt Getto. Dziś budynek dawnej stacji to oddział Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi. Zwiedzający mogą zobaczyć ekspozycję poświęconą historii getta oraz Tunel Deportowanych, w którym zaprezentowane są listy transportowe z nazwiskami ofiar.
Jak zwiedzić stację Radegast
Muzeum jest otwarte od poniedziałku do czwartku w godzinach 10:00-16:00 oraz w soboty i niedziele 10:00-17:00. W piątki obiekt jest zamknięty. Bilet wstępu kosztuje ok. 10 złotych, a w środy wstęp jest bezpłatny; obowiązują też zniżki m.in. dla uczniów, studentów i seniorów. Zwiedzanie z przewodnikiem to dodatkowy koszt ok. 30 złotych - warto zarezerwować je wcześniej, zwłaszcza dla grup zorganizowanych.
Na spokojne zwiedzenie ekspozycji i tunelu warto zaplanować co najmniej godzinę. To nie jest miejsce do zwiedzania w pośpiechu między innymi punktami programu.
Dlaczego warto tu przyjechać
Stacja Radegast to dla wielu odwiedzających, zwłaszcza z zagranicy, pierwszy przystanek na trasie śladami getta łódzkiego. W przeciwieństwie do wielu miejsc pamięci w Polsce, tutaj historia jest opowiedziana wprost, bez retoryki turystycznej - dokumenty, listy transportowe, fotografie. To miejsce wymaga od odwiedzającego skupienia, nie rozrywki.
Inne miejsca na trasie pamięci
Stacja Radegast dobrze łączy się z innymi punktami związanymi z historią getta łódzkiego. W centrum miasta warto odwiedzić Park Ocalałych z pomnikiem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, a przy ulicy Brackiej Nowy Cmentarz Żydowski z Polem Gettowym, gdzie pochowano ok. 45 tysięcy osób zmarłych w getcie. Jedyną przedwojenną synagogę, która przetrwała okupację, można zobaczyć w Synagodze Reicherów w centrum miasta.
Więcej miejsc związanych z historią XX-wiecznej Łodzi znajdziesz wśród muzeów Łodzi, a szerszy kontekst historyczny miasta zbiera dział Poznaj Łódź.
Bądź pierwszy! Dodaj komentarz.
Aby dodać komentarz, musisz się zalogować.
Zaloguj się